الشيخ محمد تقي بهجت

399

جامع المسائل ( فارسي )

از بين رفتن بعض دندان ناقص اگر بعض دندان به سببى از بين رفت ، در جنايت به بعض ديگر ، بعض ديه كه بحسب مساحت تعيين مىشود ثابت است ، و در مساحت ، آن چه ظاهر است معتبر است . و همچنين اگر جانى شكست طرفى از دندان را ؛ پس اگر مكسور ، نصف ظاهر است ، نصف ديه در آن ثابت است با لحاظ احتياطى كه در كسر ، مذكور شد . اختلاف در قدر شكسته شده اگر بعضى از دندان كه داخل لثه بود ظاهر شد و از اين جهت اختلاف در قدر مكسور شد ، و از مقايسه با دندانهاى پهلوى آن ، و از قول اهل اطلاع و خبره چيزى ظاهر نشد ، تقديم قول جانى كه موافق اصل است خالى از وجه نيست . كندن دندان شكسته شدهء توسط كسى اگر بعض دندان را شكست ، و به جنايتى ديگر بقيّه قلع شد با اصل كه داخل لثه بوده ، پس چه آن كه كسر از عرض دندان بوده ، اوّلى ضامن ديه مكسور است ؟ ؟ ؟ متقدم و دوّمى به نحو تعيّن ضامن ديه است ، و تعيين قدر در هر دو با مساحت ظاهر مىشود و اصل مضمون نيست ، يا آن كه كسر اول از طول بوده بدون اصل ، در جنايت دوّم اصل تابع است و چيزى در آن نيست بنا بر اظهر ، و الله العالم . 8 - گردن 8 - در شكستن يا كوبيدن گردن تا حدّى كه منحرف به يك طرف شود و نتواند آن را به طرف ديگر برگرداند ، تمام ديه است . و احوط در جنايت بر گردن تا حدّى كه نتواند ازدراد مأكول نمايد ، اكثر از ديه و ارش است ( مراجعه شود نفى و اثبات اكثريّت احتماليهء ارش از ديه ) . و اگر جنايت در دو صورت متقدّمه زائل شد و به اصل برگشت ، در آن ارش است . 9 - چانه 9 - در دو استخوانها كه مسمّى به « لحيه » هستند و هر كدام يك طرف آن متصل به